Deze website is voortdurend een "concept". Er valt altijd wel wat te sleutelen. Sommige onderdelen ontbreken zelfs nog. En wat betreft het fotoalbum: in oude mails en op allerlei harde schijven, floppy's en usb-sticks vind ik soms weer 'nieuwe' afbeeldingen e.d.
De afdeling laatste wil is wel héél voorlopig. Marja's laatste wil is anderhalf jaar na haar dood nog steeds niet volledig uitgevoerd. En sommige 'details' van dit onfrisse onderwerp zijn zo ingewikkeld en absurd, dat dit gedeelte nog lang niet af is.
Dat Marja's laatste wil gerespecteerd moet worden, daarmee zal elk fatsoenlijk mens het eens zijn. Mocht Marja met minachting behandeld worden, dan zal iedereen dat weten. Van Best tot Boxtel, van Chili tot Schijndel.
Ik hoop dat Marja meeleest.
Tijdens haar laatste halfjaar heeft Marja 'n paar keer gezegd: "Ik ben niet bang om dood te gaan. Ik vind het wél jammer." Ze zei dat steeds heel rustig, stoïcijns. Hierin was Marja onvoorstelbaar dapper.
Even rustig bepaalde ze haar laatste wil. Dat gebeurde in fasen, want vanaf begin juni 2008 had Marja de energie niet meer om lang te praten of te schrijven. De laatste week van juni en de eerste twee weken van juli kon ze zelfs helemaal niets.
In haar eigen huis te mogen sterven, dat was het eerste wat Marja vroeg - al in het Elisabeth-ziekenhuis, kort na 10 juni 2008.
Sjan van der Pasch (Marja's moeder) en ik hebben Marja toen meteen beloofd (en op 19 juni opnieuw) dat we ervoor zouden zorgen dat dat kon. Dat had gekund, wanneer Sjan en ik zich beiden aan hun belofte hadden gehouden. Begin september, Marja was toen in Boxtel, werd die belofte gebroken. De kans dat Marja nog terug zou keren naar Antoniusstraat 11, was toen verkeken.
Wanneer onze gesprekken over trouwen en dingen regelen precies plaatsvonden en - da's belangrijker - wat er precies is gezegd, is een beetje vaag. Ik had er aantekeningen van gemaakt, maar deze zijn half juli 2008 uit mijn schrift gescheurd en nooit terugbezorgd. Vermoedelijk omdat er in staat dat trouwen ook nodig was om Marja mij haar spaargeld te laten erven.
Dinsdag 10 juni, na de onderzoeken en na de onheilstijding van een neuroloog, 's avonds om een uur of 10, moest Marja in het Elisabeth blijven. Het weekend daarop mocht ze thuis doorbrengen. Toen, en de week daarna, kwam ter sprake wat er geregeld moest worden en wat we nog zouden kunnen doen. Want, zei Marja: "Dit wordt mijn laatste zomer, Har."
Marja stelde voor te gaan trouwen. De negen jaren daarvoor had ik altijd de 'boot' afgehouden - nu was mijn antwoord dan eindelijk: "Ja, dat doen we, Mar!"
Voor de pagina over ons trouwen had ik in het voorjaar van 2009 al een opzet gemaakt. Uiteindelijk heeft het nogal lang geduurd, maar eind augustus had ik dan eindelijk de eerste versie online van de pagina Marja en Harrie trouwen.
Op 27 juli 2008 maakte Marja een codicil. Marja liep 't huis door en schreef op wie haar spullen zouden krijgen. Haar behoorlijk gedetailleerde lijst met instructies heb ik in het voorjaar zo goed mogelijk uitgevoerd. De meeste spullen zijn goed terechtgekomen bij familieleden, vrienden en het MST. Het MST heeft een kast vol stoffen gekregen, en Kees "Wieliaan" van de Wiel heeft nu een gave printer.
Helemaal gelukt is het overigens niet. Zo bleven Marja's Gazelle, haar Elna-naaimachine, naaimandjes, damestas, parelkettingen en een paar dozen met spullen en boeken in de Academielaan. Degenen voor wie Marja ze bestemd had, weigeren sinds mijn brief van 3 juni 2009 elke vorm van contact. In de spullen die Marja voor hen bestemd had, was 'plotseling' geen interesse meer.
Marja's dagboeken: bijna 500 pagina's op Marja's computer, tientallen schriften en notitieboekjes, Marja's voicerecorder, haar life charts en agenda's. Ze beslaan de jaren 1989-2008. In eerste instantie ben ik er vaak ingedoken om gebeurtenissen en foto's te kunnen dateren.
Daarna ben ik de dagboeken wat rustiger gaan lezen. Het meeste wist ik wel. Ik wist dat Marja zich in depressieve periodes slecht voelde, vaak afschuwelijk slecht. Maar als men daarover de dagelijkse dagboekschrijfels leest, dringt het extra pijnlijk door. Onthutsend vond ik wel dat Marja zich vaak veel 'groter' hield dan ze was. Er zijn nogal wat periodes geweest dat de buitenwereld (ook ik, verdomme!) dacht dat het wel redelijk ging met Marja, terwijl dat dan flink tegenviel, zo blijkt.
Marja had zo'n € 12.000,- spaargeld. (Marja's spaargeld stond sinds 1997 'geparkeerd' op een ING-rekening ten name van A.J.C. van der Pasch-Sanders.) Ook daarover sprak ze in juni. En ook daarover staat wat in de bovengenoemde gestolen aantekeningen. Marja had overigens al op zondag 20 januari 2008, drie dagen voor de borstoperatie, schriftelijk vastgelegd dat haar spaargeld voor Harrie was.
Marja wilde een kerkdienst in de Heikese kerk, haar lievelingskerk. Gelukkig kon dat: ze woonde in de juiste parochie. Na de crematie moesten er lekkere broodjes zijn, vond ze. Ze zocht de muziek uit die in het crematorium te horen moest zijn. Zie daarvoor de pagina over de muziek tijdens de afscheidsdienst.
Correspondentie is een raar woord, in dit geval. Er was helemaal geen sprake van een briefwisseling. Mijn brieven en briefkaarten gingen naar S., maar er kwam nooit antwoord. Sterker nog, de eerste, van 16 december 2008, kreeg ik per kerende post ongeopend retour. Van de brieven die niet opengemaakt of beantwoord zijn, maak ik open brieven. Eerst zijn aan de beurt: mijn brief van 16 december aan Sjan van der Pasch-Sanders en mijn tweede poging tot contact, de brief van 3 juni 2009.
